του Μανόλη Μπουχαλάκη
Η αποχώρηση της Ryanair από τη Θεσσαλονίκη, με βάση τα όσα γράφονται στα κοινωνικά δίκτυα, έφερε ένα πάταγο στην τοπική κοινωνία. Λέγεται πως 200 άτομα θα χάσουν τη δουλειά τους συν βεβαίως τα διαφυγόντα κέρδη και έσοδα από τη μη άφιξη επιβατών.
Σε άλλη είδηση, για πολλοστή φορά η τουριστική σεζόν ξεκινά με κενά που υπερβαίνουν τις 80.000 θέσεις ενώ οι υπάλληλοι που έρχονται να εργαστούν με διακρατικές συμφωνίες απλώς δεν επαρκούν για να καλύψουν τις θέσεις.
Τα ζητήματα του τουρισμού έχουν αναδειχθεί επανειλημμένα. Αλλά δεν φαίνεται από τους αρμόδιους να δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην επίλυση τους.
Μερικοί αναλυτές θα πουν πως η φυγή της Ryanair είναι ίσως και αναμενόμενη διότι τέτοιες εταιρείες χαμηλού κόστους δεν αντιδρούν όπως οι πιο "κλασικές" και μια μικρή ίσως επιβάρυνση από φόρους ή τέλη μπορεί να αποβεί επιζήμια για αυτές.
Μα το θέμα δεν είναι μόνο οι τακτικισμοί μιας low cost εταιρείας. Το θέμα είναι το γιατί θα πρέπει να γίνονται κινήσεις που θα αναγκάζουν ακόμη και τέτοιες, πιο ευαίσθητες, εταιρείες να μαζεύουν τα μπογαλάκια τους για άλλες χώρες. Η φυγή μιας μεγάλης αεροπορικής εταιρείας με εκατομμύρια επιβάτες δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο περιστατικό.
Ας δούμε τι γίνεται με τα ναύλα των αεροπλάνων στην Ελλάδα. Η αύξηση μόλις σε ένα έτος είναι 24% και αυτό χωρίς καν να έχει υπάρξει επιρροή του πολέμου στο Ιράν. Άν και το ενεργειακό κόστος είναι αυξημένο, ωστόσο οι αναλυτές τονίζουν πως η υψηλή ζήτηση κρατά τις τιμές ψηλά. Το 2025 οι αφίξεις στην Ελλάδα ήταν 31 εκατομμύρια επιβάτες. Μάλιστα, επιχειρείται πλέον και χρέωση και της απλής χειραποσκευής εν μέσω των ήδη πολλαπλών χρεώσεων.
Το ζήτημα είναι το ίδιο. Κάποιοι δεν διστάζουν να ανεβάσουν τις τιμές γιατί ξέρουν πως θα βρεθούν επιβάτες να πληρώσουν ό,τι τους ζητηθεί. Και δεν πτοούνται από το γεγονός πως ο μέσος άνθρωπος που θα πάει διακοπές, εκτός των επαγγελματικών του υποχρεώσεων, δεν μπορεί να ανταπεξέλθει σε υψηλό κόστος διαμονής, εστίασης, ψυχαγωγίας, κλπ. Διότι πολύ απλά ο άνθρωπος αυτός θα επιλέξει έναν άλλο προορισμό.
Η τοξικότητα αυτή που διαπιστώνει κανείς στις υψηλές τιμές μετακίνησης, διαμονής και εστίασης που δυστυχώς είναι η πλειοψηφία ειδικά τους μήνες του high season, αντανακλάται και στο παράδοξο της έλλειψης στελεχών του τουρισμού.
Δηλαδή, δεν είναι λογικό να έχουμε ολοένα αυξανόμενες τιμές παντού αλλά οι υπάλληλοι του τουρισμού να φεύγουν στο εξωτερικό ή να κάνουν άλλες δουλειές. Διότι, σύμφωνα με αυτά που υποστηρίζουν, οι μισθοί δεν φτάνουν για τον όγκο της δουλειάς που παράγουν.
Ακόμη και με τα αυξημένα πρωτόκολλα ελέγχου της πολιτείας, διαπιστώνει κανείς στα ρεπορτάζ και στα κοινωνικά δίκτυα πως εξακολουθούν να υπάρχουν αυθαιρεσίες εργοδοτικές και παρανομίες. Αδήλωτα ωράρια ή / και υπερωρίες, δυσκολίες στη διαμονή των υπαλλήλων, εξαντλητικοί ρυθμοί εργασίας και πολλά άλλα.
Δυστυχώς από κάποιους επαγγελματίες του τουρισμού, η ιδέα πως ένας εργαζόμενος πρέπει ντε και καλά να δουλεύει όσο δύο ή τρία άτομα κάποτε πρέπει να εξαφανιστεί. Ο υπάλληλος δεν είναι μηχανή αλλά άνθρωπος που χρειάζεται και ανάπαυση και κίνητρα και προοπτικές εξέλιξης.
Αλλά και η πολιτεία δεν φαίνεται να ασχολείται με τη θωράκιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων στον τουρισμό. Τα εργατικά κέντρα και οι συνδικαλιστικές ενώσεις συνέχεια αναφέρουν πως με τη λήξη της σεζόν δεν είναι δυνατόν να δίδεται επίδομα ανεργίας για τρεις μήνες μόνο όταν η αναμονή για την έναρξη της επόμενης σεζόν μπορεί να είναι πέντε ή έξι μήνες.
Αυτό που βγαίνει ως κεντρική ιδέα όλης της ιστορίας αυτής είναι πως όσοι ποντάρουν στη ζήτηση θα συνεχίσουν να βγάζουν παραδάκι και δεν θα δίνουν σημασία για τους επιβάτες ή τους εργαζόμενους και την ευμάρεια τους.
Προφανώς και δεν είναι όλοι "κυνηγοί" του γρήγορου και μαζικού κέρδους. Προφανώς και υπάρχουν επιχειρηματίες που εκπαιδεύουν το προσωπικό τους και το προσέχουν γιατί ξέρουν πως ο καλός υπάλληλος είναι επένδυση.
Αλλά δυστυχώς στο αέναο κυνήγι του κέρδους δεν υπάρχουν "φρένα" ή φιλοσοφικού τύπου θεωρίες για τα δικαιώματα είτε των ταξιδιωτών είτε των εργαζομένων. Καμιά φορά οι αριθμοί επιβάλλεται, σύμφωνα με μια άποψη, να ευημερούν εις βάρος των ανθρώπων.
Όμως, επειδή σε κάθε δράση υπάρχει και αντίδραση, ήδη βλέπουμε πως πολλοί δεν σηκώνουν αυτά που πάνε να τους επιβληθούν. Και η Ryanair δεν θα είναι η μόνη αν αργότερα διαπιστωθεί και για άλλες αεροπορικές εταιρείες πως η Ελλάδα είναι ασύμφορη.
Όπως επίσης δεν θα γεμίσουν ποτέ οι κενές θέσεις αν δεν αισθανθεί ο εργαζόμενος ασφάλεια, αν δεν αμείβεται με βάση το έργο που παράγει, αν δεν τον αναγκάζουν να κάνει τη δουλειά δύο ή τριών ανθρώπων και αν δεν φροντίσουν οι ιθύνοντες να επενδύσουν σε αυτόν.
Έτσι, είναι αναμενόμενο κάθε χρόνο να βλέπουμε νέα "επεισόδια" σε μια δυσλειτουργική μηχανή που λέγεται τουρισμός και η οποία αν και έχει μεγάλες δυνατότητες συμβολής στην κοινωνία και την οικονομία, "ρετάρει" από τη βουλιμία για κέρδος.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου